Władysław Siemaszko

	Władysław Siemaszko
	poľský právnik a historik
Pseudonym	Wir
Narodenie	8. jún 1919; Curitiba, Brazília
Úmrtie	11. december 2025 (106 rokov)
Štátna príslušnosť	Poľsko
Zamestnanie	právnik
Alma mater	Jagelovská univerzita
Deti	Ewa Siemaszko
Odkazy
Commons	Władysław Siemaszko
	Historický portál; Biografický portál

Władysław Siemaszko (pseudonym Wir; * 8. jún 1919, Curitiba^[1] – † 11. december 2025^[2]) bol poľský právnik, kombatant Armii Krajowej, kresový aktivista, od 80. rokov 20. storočia výskumník volynského masakra počas druhej svetovej vojny. Rytier Radu bielej orlice.

Životopis

Ako syn poľského diplomata žil v rokoch 1924 až 1944 vo Volyni. V roku 1940 ho sovietsky súd odsúdil na trest smrti (neskôr mu trest zmenil na 10 rokov v pracovnom tábore). Väznený v Lucku do júna 1941 sa vyhol masovej poprave zo strany NKVD. V rokoch 1942 až 1944 bojoval v Krajinskej armáde ako dôstojník 27. volynskej pešej divízie. V roku 1945 ho sovietske úrady opäť zatkli a následne vydali poľským komunistickým úradom. Vo väzení zostal až do roku 1948. Po vojne absolvoval Právnickú a správnu fakultu Jagelovskej univerzity v Krakove. Až do odchodu do dôchodku pracoval ako právny poradca.

V roku 1984, po publikovaní článku Jerzyho Tomaszewského v časopise „Nurt“, v ktorom autor obvinil Krajinskú armádu z vraždy ukrajinských civilistov, začala veteránska komunita vojakov 27. volynskej divízie Krajinskej armády zhromažďovať svedectvá o udalostiach z obdobia rokov 1943 – 1944. Dokumentačná práca, ktorá sa v tom čase začala, viedla k publikáciám Władysława Siemaszka a jeho dcéry Ewy Siemaszko o zločinoch spáchaných ukrajinskými nacionalistami proti Poliakom na Volyni.^[3]

Jeho štúdiu publikovanú v roku 1990 s názvom Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich dokonane na ludności polskiej na Wołyniu, ktorú napísal spolu s J. Turowskim, kriticky zhodnotil Andrzej Leon Sowa^[4] a ukrajinský historik Ihor Iljuszyn^[5] sa tiež kriticky vyjadril ku knihe „Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945“. Túto štúdiu zase pozitívne zhodnotili poľskí historici – Grzegorz Hryciuk^[6] a Grzegorz Motyka.^[7] Pozitívne ju ohodnotil aj Ryszard Szawłowski.^[8]

Často osobne poskytoval pomoc Poliakom žijúcim na Volyni tým, že im poskytoval potrebnú materiálnu pomoc.^[9]

Ocenenia a vyznamenania

Medaila Polonie Mater Nostra Est (2002).
Literárna cena Józefa Mackiewicza spolu s jeho dcérou Ewou za monografiu Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945^[10] (2002)^[11]^[12]
Veliteľský kríž Rádu Polonia Restituta za vynikajúce zásluhy o nezávislosť Poľskej republiky (2007)^[13]
Medaila „Pro Memoria“ s jeho dcérou Ewou (2010)^[14]
Cena Strážcu národnej pamäti s dcérou Ewou (2011)^[15]
Rad Bielej orlice ako uznanie za vynikajúce zásluhy v dokumentovaní a šírení historickej pravdy, za aktivity pre komunity veteránov (2019)^[16]

Referencie

↑ HÜBNER, Ralph. Who is who w Polsce (leksykon biograficzny z ok. 20.500 nowymi wprowadzeniami, z ok. 4.500 zmianami i z ok. 5.000 wymienionymi nazwiskami znanych polskich osobistości, częściowo ze zdjęciami. Mad-Z]). [s.l.] : Hübners blaues Who is Who, 2003. 2585 s. ISBN 978-3-7290-0040-7. S. 3861.
↑ Nie żyje Władysław Siemaszko. Miał 106 lat
↑ Musieliśmy pokazać tragedię na Wołyniu Archivované 2015-07-17 na Wayback Machine, „Nasz Dziennik”, 22.–23. 11. 2008 [prístup 6 august 2010]
↑ „Zamieszczony w książce materiał nie został opracowany przez autorów krytycznie, lecz jedynie uporządkowany chronologicznie – stąd wątpliwe są daty, podawana liczba ofiar (raz pisze się o liczbie ofiar, innym razem o liczbie rodzin), a nawet nazwy miejscowości. Nie wykluczone, iż niektóre wydarzenia podawane są dwukrotnie, tyle że z innymi datami. (...) Jeszcze większe zastrzeżenia wzbudzają wątpliwe metodologiczne próby dokonania całościowej oceny liczby ofiar polskich na Wołyniu. Stąd też praca doczekała się ocen krytycznych, tak ze strony polskiej, jak i ukraińskiej.” Andrzej Leon Sowa – „Stosunki polsko-ukraińskie 1939–1945”, Kraków 1998, s. 22–23. Jest to ocena pracy W. Siemaszki i J. Turowskiego Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich dokonane na ludności polskiej na Wołyniu 1939–1945 wydanej w 1990.
↑ Ihor Iljuszyn – „UPA i AK. Konflikt w Zachodniej Ukrainie (1939–1945)”, Warszawa 2009, ISBN 978-83-928483-0-1, s. 34-37
↑ „Największą wartość merytoryczną ma imponujące pod względem objętościowym, będące efektem wieloletniej benedyktyńskiej pracy, opracowanie Władysława i Ewy Siemaszków. Przynosi ono najpełniejsze, co nie oznacza, że bezdyskusyjne, zestawienie i dokumentację polskich ofiar.” Grzegorz Hryciuk – Przemiany narodowościowe i ludnościowe w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1931–1948, Toruń 2005, ISBN 83-7441-121-X, s.14
↑ „Książka ta w wersji faktograficznej jest trudna do przecenienia. Autorom, po wykonaniu benedyktyńskiej wprost pracy, udało się zebrać ogromne bogactwo informacji na temat losów Polaków na Wołyniu. Niestety jest ona znacznie słabsza w części analitycznej.” Grzegorz Motyka, Ukraińska partyzantka 1942–1960, Warszawa 2006, ISBN 83-7399-163-8, s.26
↑ „Podsumowując całość: dzieło Siemaszków doskonale dokumentuje całokształt ludobójstwa ukraińskiego na Polakach na Wołyniu w latach II wojny światowej. Stanowi w swej dziedzinie to, co w świecie anglosaskim określa się często jako definitive work – pracę ostateczną w sensie pełnego, dogłębnego i obiektywnego przebadania tematu.” – Ryszard Szawłowski, Przedmowa [w:] Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945, Varšava 2000, ISBN 83-87689-34-3, s.21.
↑ „Biuletyn informacyjny 27 DWAK”, nr 3( 35), Warszawa lipiec-wrzesień 1992, s. 16
↑ Pamięć i sprawiedliwość, Instytut Pamięci Narodowej, ISSN 1427-7476 (recenzja)
↑ .Nagroda Mackiewicza 2003
↑ Nagroda główna w 2002 roku [online]. jozef-mackiewicz.pl, [cit. 2013-10-30]. Dostupné online. Archivované 2013-11-01 z originálu.
↑ M.P. z 2007 r. nr 59, poz. 678
↑ Odznaczenie medalem Pro Memoria [online]. [Cit. 2013-05-31]. Dostupné online. Archivované 2013-05-31 z originálu.
↑ 'Nagroda Kustosza Pamięci Narodowej dla dr Ewy Siemaszko i jej ojca Władysława' [online]. [Cit. 2025-12-13]. Dostupné online. Archivované 2023-05-19 z originálu.
↑ Najwyższe odznaczenia dla trzech wybitnych Polaków [online]. prezydent.pl, 2019-05-03, [cit. 2019-05-03]. Dostupné online. Archivované 2019-05-03 z originálu.

Iné projekty

Commons ponúka multimediálne súbory na tému Władysław Siemaszko

Externé odkazy

Kríže z Przebraže, obsahuje krátky životopis W. Siemaszka (archív, 2008)
Siemaszkowie na webe akcja.pl (archív, 2010)
Životopisná poznámka na webovej stránke IPN (archív, 2012)

[who-is-who-w-polsce-leksykon-1] HÜBNER, Ralph. Who is who w Polsce (leksykon biograficzny z ok. 20.500 nowymi wprowadzeniami, z ok. 4.500 zmianami i z ok. 5.000 wymienionymi nazwiskami znanych polskich osobistości, częściowo ze zdjęciami. Mad-Z]). [s.l.] : Hübners blaues Who is Who, 2003. 2585 s. ISBN 978-3-7290-0040-7. S. 3861.

[2] Nie żyje Władysław Siemaszko. Miał 106 lat

[3] Musieliśmy pokazać tragedię na Wołyniu Archivované 2015-07-17 na Wayback Machine, „Nasz Dziennik”, 22.–23. 11. 2008 [prístup 6 august 2010]

[4] „Zamieszczony w książce materiał nie został opracowany przez autorów krytycznie, lecz jedynie uporządkowany chronologicznie – stąd wątpliwe są daty, podawana liczba ofiar (raz pisze się o liczbie ofiar, innym razem o liczbie rodzin), a nawet nazwy miejscowości. Nie wykluczone, iż niektóre wydarzenia podawane są dwukrotnie, tyle że z innymi datami. (...) Jeszcze większe zastrzeżenia wzbudzają wątpliwe metodologiczne próby dokonania całościowej oceny liczby ofiar polskich na Wołyniu. Stąd też praca doczekała się ocen krytycznych, tak ze strony polskiej, jak i ukraińskiej.” Andrzej Leon Sowa – „Stosunki polsko-ukraińskie 1939–1945”, Kraków 1998, s. 22–23. Jest to ocena pracy W. Siemaszki i J. Turowskiego Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich dokonane na ludności polskiej na Wołyniu 1939–1945 wydanej w 1990.

[5] Ihor Iljuszyn – „UPA i AK. Konflikt w Zachodniej Ukrainie (1939–1945)”, Warszawa 2009, ISBN 978-83-928483-0-1, s. 34-37

[6] „Największą wartość merytoryczną ma imponujące pod względem objętościowym, będące efektem wieloletniej benedyktyńskiej pracy, opracowanie Władysława i Ewy Siemaszków. Przynosi ono najpełniejsze, co nie oznacza, że bezdyskusyjne, zestawienie i dokumentację polskich ofiar.” Grzegorz Hryciuk – Przemiany narodowościowe i ludnościowe w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1931–1948, Toruń 2005, ISBN 83-7441-121-X, s.14

[7] „Książka ta w wersji faktograficznej jest trudna do przecenienia. Autorom, po wykonaniu benedyktyńskiej wprost pracy, udało się zebrać ogromne bogactwo informacji na temat losów Polaków na Wołyniu. Niestety jest ona znacznie słabsza w części analitycznej.” Grzegorz Motyka, Ukraińska partyzantka 1942–1960, Warszawa 2006, ISBN 83-7399-163-8, s.26

[8] „Podsumowując całość: dzieło Siemaszków doskonale dokumentuje całokształt ludobójstwa ukraińskiego na Polakach na Wołyniu w latach II wojny światowej. Stanowi w swej dziedzinie to, co w świecie anglosaskim określa się często jako definitive work – pracę ostateczną w sensie pełnego, dogłębnego i obiektywnego przebadania tematu.” – Ryszard Szawłowski, Przedmowa [w:] Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945, Varšava 2000, ISBN 83-87689-34-3, s.21.

[9] „Biuletyn informacyjny 27 DWAK”, nr 3( 35), Warszawa lipiec-wrzesień 1992, s. 16

[10] Pamięć i sprawiedliwość, Instytut Pamięci Narodowej, ISSN 1427-7476 (recenzja)

[11] .Nagroda Mackiewicza 2003

[12] Nagroda główna w 2002 roku [online]. jozef-mackiewicz.pl, [cit. 2013-10-30]. Dostupné online. Archivované 2013-11-01 z originálu.

[13] M.P. z 2007 r. nr 59, poz. 678

[14] Odznaczenie medalem Pro Memoria [online]. [Cit. 2013-05-31]. Dostupné online. Archivované 2013-05-31 z originálu.

[15] 'Nagroda Kustosza Pamięci Narodowej dla dr Ewy Siemaszko i jej ojca Władysława' [online]. [Cit. 2025-12-13]. Dostupné online. Archivované 2023-05-19 z originálu.

[16] Najwyższe odznaczenia dla trzech wybitnych Polaków [online]. prezydent.pl, 2019-05-03, [cit. 2019-05-03]. Dostupné online. Archivované 2019-05-03 z originálu.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]